گواهینامه و مراحل دریافت آن
اخذ گواهینامه ایزو (ISO) به عنوان یک استاندارد بینالمللی برای ارتقای سیستم مدیریت آن سازمان در مباحث مختلف از قبیل مدیریت کیفیت، محیطزیست، بهداشت و ایمنی شغلی، انرژی و … که میتواند به مدیریت بهتر سازمان بر اساس مباحث مدیریتی مورد نیاز کمک کند.
ایزو چیست؟
سازمان ایزو (ISO) یا «سازمان بینالمللی استانداردسازی»، یک نهاد بینالمللی است که استانداردهای جهانی برای اطمینان از کیفیت، ایمنی و کارایی محصولات، خدمات و سیستمها ایجاد میکند. این سازمان در سال 1947 تأسیس شد و مقر آن در ژنو، سوئیس قرار دارد.
سازمان ایزو استانداردهای مختلفی در زمینههای گوناگون مانند مدیریت کیفیت، محیطزیست، ایمنی و بهداشت شغلی، ایمنی غذا، فناوری اطلاعات و… تدوین میکند. هدف اصلی این سازمان بهبود همکاریهای بینالمللی و تسهیل تجارت جهانی از طریق ایجاد استانداردهای مشترک است. استانداردهای ایزو به شرکتها و سازمانها کمک میکند تا فرآیندها، محصولات و خدمات خود را بهبود بخشند و به سطح بالاتری از کیفیت و رضایت مشتری برساند.
پر کاربردترین استانداردهای ایزو
برخی از پرکاربردترین استانداردهای ایزو که در صنایع مختلف کاربرد گستردهای دارند عبارتند از:
- ISO 9001: استاندارد مدیریت کیفیت که به سازمانها کمک میکند تا کیفیت محصولات و خدمات خود را بهبود بخشند.
- ISO 14001: استاندارد مدیریت زیستمحیطی که به سازمانها کمک میکند تا تأثیرات زیستمحیطی خود را کاهش دهند و بهبود مستمر در عملکرد زیستمحیطی داشته باشند.
- ISO 45001: استاندارد مدیریت ایمنی و بهداشت حرفهای که به سازمانها کمک میکند تا محیط کاری ایمن و سالمی برای کارکنان خود فراهم کنند.
- ISO 50001: استاندارد مدیریت انرژی به سازمانها کمک میکند تا مصرف انرژی خود را بهبود بخشند.
- ISO 22000: استاندارد مدیریت ایمنی مواد غذایی که به سازمانها کمک میکند تا ایمنی مواد غذایی را در طول زنجیره تأمین تضمین کنند.
مراحل اخذ گواهینامه ایزو
1. انتخاب نوع گواهینامه ایزو
اولین گام برای دریافت گواهینامه ایزو، انتخاب نوع استاندارد مناسب با نیازها و فعالیتهای سازمان است. استانداردهای ایزو شامل حوزههای مختلفی میشوند که هر یک اهداف و الزامات خاص خود را دارند. برخی از رایجترین استانداردهای ایزو که در ایران و سراسر جهان مورد استفاده قرار میگیرند عبارتند از:
- ISO 9001 (مدیریت کیفیت)
- ISO 14001 (مدیریت زیستمحیطی)
- ISO 45001 (مدیریت ایمنی و بهداشت شغلی)
- ISO 50001 (مدیریت انرژِی)
- ISO 22000 (مدیریت ایمنی غذایی)
انتخاب نوع ایزو باید براساس فعالیتهای سازمان و اهداف مدیریتی آن انجام شود.
2. پیادهسازی سیستم مدیریت مورد نیاز
پس از انتخاب نوع گواهینامه، گام بعدی پیادهسازی سیستم مدیریت مورد نیاز سازمان بر اساس الزامات مندرج در ان استاندارد میباشد. راههای محتلف برای پیادهسازی بر اساس بلوغ سازمان از طریق آموزش و پیادهسازی توسط پرسنل سازمان و یا همکاری با یک مشاور متخصص در سیستم مدیریت مد نظر سازمان است.
گروه پایش و ارزیابی انطباق ایران مطابق با الزامات ISO 17021-1 و IAFMLA امکان ارائه خدمات مشاوره در زمینه پیادهسازی سیستمهای مدیریت را به دلیل اصل بیطرفی در ممیزی ندارد.
3. انتخاب مرجع صدور گواهینامه (CB)
معیارهای ارزیابی نهادهای صدور گواهینامه بینالمللی
ارزیابی و تأیید صلاحیت نهادهای صدور گواهینامه فعال در سطح بینالملل بر مبنای معیارهای شفاف زیر
مورد توجه قرار میگیرد:
1-هویت حقوقی و قانونی شرکت
1-1 احرازهویت قانونی و شفافیت اسناد مثبته حقوقی، نام و عناوین مطابق با روزنامه رسمی کشور جمهوری اسلامی ایران به گونهای که آخرین اعضای هیأت مدیره و هرگونه تغییر دیگر قابل بررسی باشد.
1-2 آدرس / آدرسهای مرکزی سازمان مادر با ذکر دقیق کد پستی، نام شهر، شماره تلفن، شماره نمابر و پست الکترونیکی فرد مرتبط برای تماس.
1-3 ساختار حقوقی و قانونی نهادهای صدور گواهینامه چنانچه با استفاده از برندهای معتبر بینالمللی شکل گرفته باشد.
1-4 پاسخگویی حقوقی بینالمللی در قبال قراردادها و نحوه ثبت حقوقی نهاد صادرکننده گواهینامه به گونهای که این پاسخگویی در بیرون از مرزهای ایران نیز قابل ردیابی باشد.
1-5 شفافیت نحوه اتصال و ارتباط با سازمان مادر و ارائه اسناد مثبته برای یکی از حالات مشارکت
(Joint Venture) ، شعبه (Branch) ، دفتر نمایندگی (Representative Office)
1-6 ارائه هر نوع گزارش و گواهینامه باید با استفاده از آرم و نام سازمان مادر صورت گیرد.
1-7 آرم مورد استفاده شرکت توسط سازمان مادر در سطح جهان از جمله ایران ثبت شده و بدین ترتیب هر نوع سوءاستفاده در کشور ایران قابل جلوگیری باشد.
1-8 وجود بیمه مسئولیت حقوقی قراردادها به نام خود شرکت طرف قرارداد در ایران.
1-9 پاسخگویی حقوقی شفاف در قبال قراردادها در داخل کشور بر اساس اسناد هویتی شرکت.
1-10 ثبات وضعیت حقوقی / قانونی / مدیریتی شرکت که بیانگر تداوم فعالیت شرکت برای دوره قابل قبول بیش از 10 سال در ایران با در نظرگیری ساختارهای سازمانی.
تأییدیههای ملی و بینالمللی
1-11 وجود اعتبارنامه از مراجع ملی مانند سازمان استاندارد – مرکز ملی تأیید صلاحیت ایران (NACI)
1-12 وجود اعتبارنامه از نهادهای معتبر و شناخته شده بینالمللی (اعتباربخشی مستقیم یا اعتباربخشی از طریق سازمان مادر) و ارائه کلیه اسناد مثبته که دلالت بر این امر دارند.
2. سابقه کار در عرصه بینالملل و ایران
۲-۱ سابقه در ارائه خدمات ممیزی و صدور گواهینامه در سطح جهان
۲-۲ قدمت سازمان، گستره فعالیتهای بینالمللی، قدرت برند و مقبولیت آن در کشورهای جهان، طیف خدمات قابل ارائه هم از منظر صدور گواهینامه و هم از منظر سایر دیسیپلینهای فنی و تخصصی
3. نیروی انسانی متخصص در سطح جهان
توان شرکت در زمینه نیروی انسانی متخصص با استفاده از توانمندیهای تخصصی در شبکه بینالمللی ایجاد شده توسط سازمان مادر
4. ساختارهای مدیریت شرکت
4-1 تجارب و تحصیلات مدیران شرکت
4-2 ساختار سازمانی و تشکیلات اداری
4-3 وجود سیستم مدیریت کیفیت مبتنی بر استاندارد ISO 17021
4-4 مشارکت شرکت در مدیریت و انتشار دانش در زمینه فعالیت تخصصی از طریق برگزاری سمینارها، وبینارها و دورههای آموزشی
4. فرآیند ممیزی خارجی و اخذ گواهینامه
در ممیزی اغلب سیستمهای مدیریت، فرایند ممیزی و صدور گواهینامه شامل ممیزی صدور گواهینامه (Certification Audit) در دو مرحله و ممیزیهای مراقبتی (Surveillance Audits) سالیانه در محل سازمان متقاضی است.
در مرحله اول ممیزی، مستندات و میزان آمادگی سیستم برای انجام ممیزی مرحله دوم صدور گواهینامه، مورد بررسی قرار میگیرد. ممیزی مرحله دوم صدور گواهینامه شامل ممیزی کلیه الزامات استانداردهای مربوطه و در نهایت تصمیمگیری برای توصیه یا عدم توصیه به صدور گواهینامه توسط تیم ممیزی است.
صدور گواهینامه سیستمهای مدیریت در دامنه کاربرد تأیید شده پس از تصدیق مدارک و شواهد ارائه شده توسط تیم ممیزی معمولا با اعتبار 3 سال صادر می گردد.
تداوم اعتبار گواهینامه در مدت این 3 سال منوط به اجرای به موقع و نتایج مطلوب ممیزیهای مراقبتی است. ممیزیهای مراقبتی جهت اطمینان از عملكرد سیستم و اثربخش بودن آن انجام میپذیرد. این ممیزیها معمولا میتواند به صورت انتخابی سالانه (جمعا دو بار در مدت اعتبار گواهینامه) یا شش ماهه (جمعاً پنج بار در مدت اعتبار گواهینامه) انجام پذیرد.
پیش از پایان سه سال اعتبار گواهینامه صادر شده، تمدید گواهینامه میتواند با درخواست مشتری و انجام ممیزی تکرار صدور گواهینامه (Re- Certification Audit) صورت گیرد و گواهینامه برای دوره 3 ساله بعدی صادر گردد.
شرکت پایش و ارزیابی انطباق ایران (توف نورد ایران سابق) (TÜV AUSTRIA) با سابقهی حدود 30 سال فعالیت در حوزه خدمات ممیزی و صدور گواهینامه، قادر است تا بهترین و با کیفیتترین خدمات را در این حوزه به مشتریان خود ارائه نماید.
5. پایش و بهبود مستمر
پس از اخذ گواهینامه ایزو، سازمان باید به پایش مستمر فرآیندها و بهبودهای لازم ادامه دهد. ایزو تنها یک استاندارد نیست که یک بار برای همیشه به دست بیاید؛ بلکه نیاز به بهبود مستمر دارد. همچنین با توجه به اعتبار سه سالهی گواهینامههای سیستمهای مدیریت، سالانه یک دوره ممیزی مراقبتی توسط مرجع صدور گواهینامه (CB) جهت اطمینان از نگهداشت صحیح سیستم در سازمان انجام میشود.
مزایای اخذ گواهینامههای ایزو
اخذ گواهینامه ایزو مزایای متعددی برای سازمانها به همراه دارد، از جمله:
- بهبود کیفیت: گواهینامههای ایزو به بهبود فرآیندها و کیفیت محصولات و خدمات کمک میکنند.
- افزایش رضایت مشتری: با رعایت استانداردهای ایزو، سازمانها میتوانند تجربه بهتری برای مشتریان خود فراهم کنند و به رضایت بالاتری دست یابند.
- دسترسی به بازارهای جدید: داشتن گواهینامه ایزو میتواند به عنوان یک مزیت رقابتی در بازارهای بینالمللی عمل کند و در برخی موارد، برای ورود به بازارهای جدید ضروری است.
- بهبود کارایی و کاهش هزینهها: فرآیندهای بهینهسازی شده به کاهش ضایعات و هزینههای غیرضروری کمک میکنند.
- توسعه فرهنگ کیفیت: پیادهسازی استانداردهای ایزو در سازمان میتواند فرهنگ کیفیت را تقویت کند و تمامی کارکنان را به سمت بهبود مستمر سوق دهد.
- مدیریت ریسک: گواهینامههای ایزو به شناسایی و مدیریت ریسکها کمک میکنند، که میتواند از بروز مشکلات و بحرانها جلوگیری کند.
- افزایش اعتبار و شهرت: گواهینامه ایزو میتواند اعتبار و شهرت سازمان را در نظر مشتریان و ذینفعان افزایش دهد.
- قابلیت رقابت: با پیادهسازی استانداردهای بینالمللی، سازمانها میتوانند در رقابت با دیگران برتری پیدا کنند.
در مجموع، اخذ گواهینامههای ایزو میتواند به بهبود کلی عملکرد سازمانها و تحقق اهداف تجاری کمک کند.
هزینه اخذ گواهینامه ایزو
هزینه دریافت گواهینامه ایزو به عوامل مختلفی بستگی دارد و نمیتوان یک عدد ثابت را برای همه شرکتها و سازمانها اعلام کرد. این هزینه تحت تأثیر نوع استاندارد، اندازه و پیچیدگی سازمان، میزان آمادگی قبلی سازمان، و انتخاب مرجع صدور گواهینامه است. در ادامه به برخی از عوامل مؤثر بر هزینه اخذ گواهینامه ایزو میپردازیم.
عوامل مؤثر بر هزینه اخذ گواهینامه ایزو
1- نوع استاندارد: استاندارد مورد نظر سازمان که قصد دریافت آن را دارد، تأثیر مستقیمی بر هزینه خواهد داشت. برخی استانداردهای ایزو پیچیدهتر و پرکاربردتر از دیگر استانداردها هستند، مانند ISO 9001 (مدیریت کیفیت) یا ISO 14001 (مدیریت زیستمحیطی). استانداردهای خاص دیگر نیازمند مستندات و پیادهسازی دقیقتری هستند و هزینه بیشتری دارند.
2- اندازه و پیچیدگی سازمان: هرچه یک سازمان بزرگتر باشد، فرآیند اخذ ایزو پیچیدهتر و هزینهبر تر خواهد بود. در سازمانهای بزرگ، تعداد بخشها و فرآیندهای مختلف بیشتر است و به همین دلیل نیاز به زمان و منابع بیشتری برای مستندسازی، پیادهسازی، و ممیزی وجود دارد. همچنین، سازمانهای پیچیده که دارای فرآیندهای متنوع و بینبخشی هستند، معمولاً به مستندات و دستورالعملهای بیشتری نیاز دارند.
3- میزان آمادگی سازمان: میزان آمادگی قبلی سازمان نیز عامل مهمی در تعیین هزینههاست. سازمانهایی که سیستمهای مدیریتی قوی و مستندات مناسبی از قبل داشته باشند، سریعتر و با هزینه کمتری به مرحله اخذ گواهینامه ایزو میرسند. برعکس، اگر سازمان نیاز به تغییرات اساسی در فرآیندها و سیستمها داشته باشد، هزینهها افزایش مییابد.
4- هزینه مرجع صدور گواهینامه (CB): انتخاب مرجع صدور گواهینامه نیز بر هزینه تأثیر دارد. برخی مراجع صدور گواهینامه معتبرتر و بینالمللی هستند که گواهینامههای آنها در سراسر جهان شناخته شده است، در حالی که برخی دیگر تنها اعتبار محلی دارند. هر چه مرجع صدور معتبرتر باشد، معمولاً هزینه دریافت گواهینامه نیز بیشتر خواهد بود. این هزینهها شامل ممیزیها، ارزیابیها و صدور گواهینامه نهایی است.
شرکت پایش و ارزیابی انطباق ایران، نماینده انحصاری TÜV AUSTRIA نیز از مرجع اعتباربخشی AA اتریش برای اعتبار بخشیدن به گواهینامههای خود بهره میبرد که یک مرجع بینالمللی مورد تأیید IAF است و از طریق سایت www.tuv.at قابل ردیابی و استعلام میباشد.
مراحل اخذ گواهینامه ایزو
مراجعه به سایت www.pniran.com پس از پایان مراحل پیادهسازی و اطمینان از آمادگی سازمان جهت برگزاری فرآیند ممیزی
- تکمیل فرم خدمات صدور گواهینامه
- ارائه پروپوزال از سوی پایش و ارزیابی انطباق ایران به سازمان کارفرما
- تنظیم قرارداد در صورت تأیید پروپوزال از سوی کارفرما
- برنامهریزی تاریخ ممیزی با هماهنگی کارفرما و ابلاغ به کارفرما
- صدور گواهینامه سیستم مدیریت در دامنه کاربرد تأیید شده پس از تصدیق مدارک و شواهد ارائه شده توسط تیم ممیزی با اعتبار 3 ساله
